Avropa Türkiyəni nə qəbul etmək, nə də itirmək istəyir

Avropa Parlamenti Türkiyənin üzvlüyünə dair məsləhətləşmə hesabatını qəbul edib. Avropa Parlamentinin müxbiri Naço Sançez Amorun hazırladığı hesabatın qəbul edilməsinin lehinə 434 deputat, 152 deputat bitərəf, 18 deputat isə əleyhinə səs verib.

Bu sənəd Türkiyənin Aİ-yə üzvlük prosesinin “mövcud şərtlər daxilində” bərpa olunmayacağını nəzərdə tutur. Hesabatla bağlı açıqlamada qeyd olunub ki, Türkiyə hökuməti kursunu dəyişmədikcə, ölkənin Aİ-yə üzvlük prosesi mövcud şərtlərlə davam edə bilməyəcək.

Sənəddə həmçinin Türkiyənin Aİ-yə daxil olması prosesinin mürəkkəbliklərini açmağa çağırılır və eyni zamanda yeni çərçivə təklif edilir. Bunun üçün ilk növbədə Türkiyə hökumətinin “istiqamətini dəyişməsi” lazımdır. Əks halda müzakirələrin başlamayacağı vurğulanır.

Maraqlıdır ki, Türkiyənin NATO üzvlüyünü şərtləndirdiyi İsveç hökuməti Ankaraya istədiyi dəstəyi vermədi və “islahatlar”ın üzvlük şərti olduğunu qeyd etdi.

Türkiyə XİN gecə yaydığı bəyanatda Avropa Parlamentinin bu qərarını kəskin tənqid edərək hesabatı “Anti-Türkiyə dairələrinin dezinformasiyalarına əsaslanan ədalətsiz ittihamlar və qərəzlərlə dolu sənəd” adlandırıb.

Əslində Aİ-nin Türkiyəyə qarşı mənfi yanaşması gözlənilən idi. Bu barədə iki gün əvvəl Avstriyanın baş naziri Karl Nehammer məlumat verib. Türkiyə ilə Avropa İttifaqı arasında üzvlük müzakirələrinin dayandırılmasına çağıran Nehammer, Türkiyə ilə Aİ arasında üzvlük müzakirələrinin davam etdirilməsini dəstəkləsələr də, Türkiyənin Aİ-yə üzvlüyünü nəzərə almadıqlarını bildirib.

Aİ üzvləri Türkiyənin üzvlük prosesinə niyə mane olur? Müşahidəçilər bunu bir sıra səbəblərlə izah edirlər.

1. Türkiyənin sürətlə artan əhalisi və işçi qüvvəsi. 85 milyonluq gənc əhalisi olan Türkiyə Aİ-yə üzv olarsa, tezliklə Birlik daxilində böyük güc mərkəzinə çevriləcəkdi.

2. Dini-etnik amil. Avropa iddialı və güclü müsəlman-türk respublikasını qəbul etməyə hazır deyil.

3. Türkiyənin hərbi qüdrətinin və hərbi sənayesinin son illərdə artması buna paralel olaraq Fransa və Almaniya kimi aparıcı Avropa ölkələri ilə regional maraqların toqquşmasıdır.

4. 1990-cı illərdən fərqli olaraq Türkiyədə islamçılıq güclənir, mühafizəkar baxışlar aparıcı mövqeləri tutur.

5. Ölkədə demokratiyanın və insan haqlarının tənəzzülü.

Təbii ki, Avropa Parlamentinin bütün üzvlərinin bütün bu müddəaları birlikdə qəbul etdiyini söyləmək olmaz. Lakin müşahidəçilərin, ölkələrin və siyasi qüvvələrin fikrincə, Türkiyənin Aİ-yə üzvlüyünə mane olan problemlər məhz qeyd olunan 5 bənddə cəmləşib. Görünən odur ki, yaxın illərdə bu şərtləri dəyişmək mümkün olmayacaq və bu səbəbdən Ankaranın Aİ-yə üzvlük prosesi dayanacaq.

Təbii ki, Aİ Türkiyəni tamamilə itirmək istəmir. Bu səbəbdən Avstriya və Almaniya kimi ölkələr Aİ-yə üzvlükdənsə, Türkiyə ilə xüsusi tərəfdaşlıq formatı yaratmağı təklif edirlər. Hər halda, bu, uzun və yorucu bir prosesdir. Aİ-də qərarlar kollektiv şəkildə qəbul edildiyi üçün Türkiyə məsələsi çoxluğun dəstəyini almalıdır.

Ülviyyə, Hurriyyet.az