Fransa müharibəyə hazırlaşır?

Fransa prezidenti Makron hərbi büdcənin 40% artırılacağını açıqlayıb. Bu dövr üçün büdcə 2025-2030-cu illərdə 2019-2025-ci illərdəki 295 milyard avroya nisbətən 413 milyard avro olacaq. Bu o deməkdir ki, 2030-cu ilə qədər Fransanın hərbi büdcəsi Makronun 2017-ci ildə hakimiyyətə gəlişindən bəri iki dəfə artacaq.
Maraqlıdır ki, ordunun əvvəlki maliyyə proqramı 2019-2025-ci illər üçün qəbul edilib. 2019-cu ildən 2022-ci ilə qədər Paris hərbi xərclərini hər il eyni məbləğdə 1,7 milyard avro artırıb. Və yalnız 2023-cü ildən etibarən xərclərin kəskin şəkildə 3 milyard artmasına başlanılıb.Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, 2019-2025-ci illər üçün hərbi proqramda ilkin olaraq 295 milyard dollar vəsaitin ayrılması nəzərdə tutulurdu ki, bu da 2024 və 2025-ci illərdə xərclərin kəskin artması anlamına gəlir. Yəni hələ 2018-ci ildə Fransa 2020-ci illərin əvvəlindən öz silahlı qüvvələrini modernləşdirmək niyyətində idi.
Fransa strateji hücum silahlarını, xüsusən də nüvə silahlarını modernləşdirmək, dronlara böyük sərmayə qoymaq, kiberhücumlara cavab vermək qabiliyyətini gücləndirmək və hərbi kəşfiyyat büdcəsini demək olar ki, 60 faiz artırmaq niyyətindədir. Makron həmçinin bildirib ki, Fransa xarici ərazilərdə, xüsusilə yeni təhlükələrin yarandığı Asiya-Sakit okean regionunda hərbi mövcudluğuna xüsusi diqqət yetirəcək. Görünür, Fransa prezidenti bununla bağlı aprelin sonuna qədər Çinə səfər etmək niyyətindədir. Makron Çin prezidenti Si ilə enerji və ticarət məsələlərini, eləcə də Ukraynadakı vəziyyəti müzakirə etmək istəyir.
Ehtimal etmək olar ki, Paris ABŞ və Aİ-nin arxa cinahında öz oyununu oynayır və məqsədi Fransanın dünya səhnəsindəki rolunu artırmaq, Avropanın şəksiz liderinə çevrilməkdir. Ukrayna münaqişəsi bu istəyin katalizatoru kimi çıxış etsə də, buna gətirmədi. Münaqişə nəticəsində Almaniyanın əhəmiyyətli dərəcədə zəifləməsi Parisin əlinə oynayır. Əgər Fransanın Rusiya qazından asılılığı 14 faizdirsə, Almaniyanınkı 52 faizdir, neft müvafiq olaraq - 13 və 34 faiz, kömür - 30 və 50 faizdir. Rusiyadan tədarükün dayandırılması Fransa iqtisadiyyatına da təsir edir, lakin fransızlar üçün almanlara nisbətən onları əvəzləmək daha asandır. Anti-Rusiya sanksiyaları sayəsində Paris Berlindən yan keçmək və Aİ-nin rəhbəri olmaq şansı əldə etdi: Almaniyanın zəifləməsi nəhayət, fransızlara Franko-Alman tandemində irəliləmək imkanı verir.
Paris ABŞ-la münasibətlərdə öz payını artırmağa çalışır. Ona görə də Çinlə münasibətləri yaxşılaşdırmaq, ilk növbədə, Pekin və Vaşinqton arasında vasitəçilik edə bilmək üçün vacibdir ki, bu da özlüyündə Fransanın nüfuzunu yüksəldir və ABŞ-Çin münasibətlərinə təsir etməyə imkan verir. Digər tərəfdən, həm ABŞ, həm də Çinlə yaxşı münasibətlərə malik olan fransızlar Asiya-Sakit okean regionunda mövqelərini gücləndirə bilərlər.
Paris, prinsipcə, Rusiya-Amerika münasibətlərində vasitəçi kimi çıxış etməkdən çəkinməzdi, amma burada hər şey daha mürəkkəbdir: yavaş-yavaş Ukraynaya kömək edən Ərdoğandan fərqli olaraq, Makron bunu meydan oxuyur, anti-Rusiya sanksiyalarına fəal şəkildə qoşulur. O cümlədən Rusiya ilə dialoqda vasitəçi olmaq mümkün olmadığından, fransızların Pekinlə dialoq qurması vacibdir.
Fransa öz qüvvələrini toplayıb açıq şəkildə ABŞ-a qarşı çıxa bilərmi? Ehtimal ki, yox. Parisin bunun üçün maliyyə və ya hərbi resursları yoxdur. Onun ümid edə biləcəyi ən çox şey AB-də Fransanın başçı statsuna gəlməsi və ABŞ-dan daha çox muxtariyyətdir. Bundan əlavə, Beşinci Respublika, xüsusilə Fransanın ənənəvi maraq dairəsinin bir hissəsi olan ərazilərdə regional siyasətində müttəfiqlərdən daha az asılı olmağa can atır. Amma Paris Rusiya ilə döyüşmək istəmir: münaqişədən öz xeyrinizə istifadə etmək bir şeydir, Amerikanın maraqları üçün mübarizə aparmaq başqa şeydir. Münaqişənin sonunda fransızlar münasibətləri yaxşılaşdırmağa çalışacaqlar, çünki bu, ABŞ-dan muxtariyyət əldə etmək üçün başqa bir "kozır"dır. Əgər qəflətən Paris Aİ və NATO-dan çıxmaq qərarına gəlsə, o zaman bunu Rusiyasız edə bilməz.

Ülviyyə, Hurriyyet.az