İranın yeni paytaxt məsələsi nə qədər realdır?
Məlum olduğu kimi, İran rəsmiləri tərəfindən paytaxtın dəyişdirilməsi məsələsi gündəmə gəlib. Bunu iranlı politoloq Yunes Şameli cavablandırıb. Maraqlıdır ki, politoloqun adından onun daha çox İran yəhudisi olması ehtimalı yaranır.
Beləliklə, Tehranın 15 milyonluq əhalisinin sıxlığı, avtomobillərin həddindən artıq sıxlığı və əksər şəhərlərin çoxluğu səbəbindən İran paytaxtının köçürülməsi ideyası ən əsası paytaxtın üzərində tikildiyi aktiv tektonik qırılmalara görə kəskin şəkildə aktuallaşıb.
İranın paytaxtını köçürməyi planlaşdırdıqları şəhərlər arasında İsfahan və Kirman da var.
Şameli deyir: “İsfahanın çox yaxşı şansı var. - Ölkənin cənub-şərqində dəniz səviyyəsindən təxminən 1600 metr yüksəklikdə yerləşən Kirmanda təhlükəsizlik problemləri var. Xüsusilə, bu ilin yanvar ayında İŞİD yaraqlıları İslam Respublikası tarixində Kirmanda yüzdən çox insanın həlak olduğu, iki yüzdən çox insanın yaralandığı ən böyük terror aktını həyata keçirib. İsfahana gəlincə, paytaxtın bu şəhərə köçürülməsi SEPAH-ın yüksək rəhbərliyində vəzifə tutan isfahanlı mühacirlər tərəfindən lobbiçilik edilir.
Baxmayaraq ki, Tehran şəhər kimi su təchizatında kəskin problem yaşayır. Təxminən on beş il əvvəl səlahiyyətlilər burada böyük miqdarda su tələb edən bir istehsal əməliyyatı olan böyük polad dəyirmanı inşa etdilər. Eyni səbəbdən İsfahanda düyü becərmək kimi sərsəm ideya uğursuzluğa düçar oldu. Su qıtlığı səbəbindən şəhərdə tez-tez kütləvi etirazlar baş verir və bu, 2021-ci ildə nümayişçilərə qarşı gözyaşardıcı qazdan istifadə edən polislə qanlı toqquşmalara çevrilir. İsfahanlılar hakimiyyəti suları İranın digər sənaye bölgələrinə yönəltmək üçün bəndlər tikməkdə və çayların məcrasını dəyişməkdə ittiham edirlər. Bu səbəbdən əsrlər boyu isfahanlıların güzəranını təmin edən Zəyəndə çayı praktiki olaraq quruyub...”.
Politoloqun sözlərinə görə, İran hakimiyyəti Türkiyənin paytaxtının İstanbuldan Ankaraya köçürülməsindən qibtə edir. Lakin nəzərə almırlar ki, 1923-cü ildə Ankara Türkiyənin paytaxtı olanda kiçik bir əyalət şəhəri olub. Halbuki İsfahan artıq Tehran və Məşhəddən sonra İranın üçüncü böyük şəhəridir.
Hər halda paytaxt köçürülməsi ehtimalının gündəmə gəlməsi, həm də bu məsələdə İsfahanın daha çox irəli çıxması sual və maraq doğurur. Çünki, İsfahan İran yəhudilərinin paytaxtı mövqeyindədir. Bu məsələ reallaşarsa, o anlama gələcək ki, əsasən İran yəhudilərinin məskunlaşdığı və cəmləşdiyi İsfahanın ölkənin paytaxtı olması yəhudiləri rəsmən ölkənin hakim elitası durumuna gətirəcək. Bu halda İran özünü dünyaya heç bir vəchlə yəhudi əleyhdarı kimi sırıya bilməz. Onsuz da İranla İsrailin "bir medalın iki üzü olduğu" zaman-zaman dəfələrlə səsləndirilib.
Ülviyyə, Hurriyyet.az