İsraildə 28 günlük düyün - Regionu gözləyən ŞOK ssenarilər

İsraildə oktyabrın 27-də keçirilən seçkilər Benyamin Netanyahunun siyasi gələcəyini qeyri-müəyyənliyə sürükləyərkən ölkə yeni koalisiya böhranı ərəfəsinə gəlib. Prezident İsaak Hersoq noyabrın 8-də hökuməti formalaşdırmaq vəzifəsini Yaşar Partiyasının lideri Qadi Eyzenkota həvalə edib.

Hurriyyet.net  xəbər verir ki, Baş Qərargahın keçmiş rəisi Eyzenkotun hökuməti qurmaq üçün 28 günü var. Zərurət yaranarsa, bu müddət daha 14 gün uzadıla bilər. Lakin parlamentdəki parçalanmış siyasi mənzərə yeni hökumətin formalaşdırılmasını çətinləşdirir.

Üstəlik, baş verənlər yalnız İsrailin daxili siyasəti ilə məhdudlaşmır. ABŞ-ın İran siyasətindən Qəzzanın gələcəyinə, Suriyadakı hərbi balansdan Türkiyə-İsrail münasibətlərinə qədər bir çox məsələnin taleyi koalisiya danışıqlarının nəticələrindən asılı ola bilər.

İsraildə hökumətin dəyişməsi ehtimalı ekspansionist sionist siyasətinin Yaxın Şərqdəki gələcəyi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

NETANYAHU GEDİR?

120 yerlik İsrail parlamentində Netanyahunun “Likud” Partiyası 27 mandat qazansa da, sağçı və dini partiyalardan ibarət blok cəmi 53 yer əldə edib.

Eyzenkotun rəhbərlik etdiyi dördpartiyalı müxalifət bloku isə 48 deputat mandatı qazanıb. Ərəb partiyalarının əldə etdiyi 19 mandat koalisiya hesablamalarında həlledici mövqeyə yüksəlib.

Prezident Hersoqun keçirdiyi məsləhətləşmələr zamanı 67 deputat Eyzenkotun, 46 deputat isə Netanyahunun namizədliyini hökuməti qurmaq üçün irəli sürüb. Bu, müxalifət liderinə ilk hökumət qurmaq imkanını qazandırıb.

Lakin Eyzenkotun namizədliyini dəstəkləyən partiyaların eyni zamanda onun rəhbərlik edəcəyi hökumətə dəstək verəcəyi hələ də dəqiq deyil.

ÜÇ AYRI SSENARİ

Eyzenkotun qarşısında üç əsas seçim var.

Birinci variant Netanyahunun əleyhinə olan partiyaların ərəb deputatlarının kənardan dəstəyi ilə azlıq hökuməti qurmasıdır.

İkinci seçim ultraortodoks dini partiyaların koalisiyaya qoşulması ilə parlamentdə çoxluğun əldə edilməsidir.

Üçüncü variant isə “Likud”un da daxil olduğu milli birlik hökumətinin yaradılmasıdır.

Lakin dini qrupların hərbi xidmətdən azad edilməsi məsələsi, ərəb partiyalarının dəstəyi və Netanyahunun yeni hökumətdəki mövqeyi əsas fikir ayrılıqları olaraq qalır.

Eyzenkotun geniş tərkibli hökumət qurulması ilə bağlı çağırışı da siyasi kompromis axtarışlarının davam etdiyini göstərir.

QƏZZADA NƏ DƏYİŞƏCƏK?

Analitiklərin fikrincə, Netanyahunun vəzifədən getməsi İsrailin Qəzza siyasətinin tamamilə dəyişəcəyi anlamına gəlmir.

Eyzenkotun hərbi keçmişi və HƏMAS-a münasibətdə təhlükəsizlik yanaşması yeni rəhbərlik dövründə də əsas hədəflərin qorunub saxlanıla biləcəyinə işarə edir.

Bununla belə, Qəzzanın müharibədən sonrakı idarəçiliyi, humanitar yardımın bölgəyə çatdırılması və fələstinlilərin siyasi gələcəyi ilə bağlı fərqli diplomatik variantların gündəmə gələ biləcəyi bildirilir.

İRANA QARŞI YENİ XƏTT

Yaxın Şərqdə güc balansı baxımından ən kritik məsələlərdən biri İrandır.

ABŞ və İsrailin fevralın 28-də İrana qarşı başladığı hərbi əməliyyatlardan sonra bölgədəki gərginlik hələ də aradan qalxmayıb.

Hörmüz boğazında baş verənlər, İraqda enerji obyektlərinə yönələn hücumlar və Livan sərhədindəki hərəkətlilik münaqişənin genişlənə biləcəyi ilə bağlı narahatlığı artırır.

Analitiklər isə Eyzenkotun baş nazir olması halında İsrailin İranın nüvə və hərbi potensialını məhdudlaşdırmaq hədəfindən imtina etməyəcəyini vurğulayırlar.