Lavrov ümidlə gəldi, məyus getdi - Bakı səfərinin PƏRDƏARXASI

Rusiyanın Xarici İşlər naziri Sergey Lavrovun Azərbaycana səfəri sönük keçdi. Baxmayaraq ki, rusiyalı nazir Prezident İlham Əliyev və xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla görüşlərdə Azərbaycan-Ermənistan danışıqlarında irəliləyişilərlə bağlı xeyli nikbin açıqlamalar verdi. 

Söhbət nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması, sərhədlərin dəqiqləşdirilməsindən gedir. Lavrov habelə vurğu ilə dedi ki, Rusiya Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh danışıqlarına da kömək etməyə hazırdı. Bundan başqa nazir "Minsk qrupu fəaliyyətini dayandırıb" deməklə də Azərbaycan rəhbərliyi ilə həmfikirlik nümayiş etdiridi.

Rəsmi Bakının ümumi mövqeyi elə oldu ki, müharibədən keçən müddətdə heç bir irəliləyiş əldə olunmayıb və artıq zaman daralır. Razılaşmaların icrası üçün konkret addımlar atılmalıdır.

Xatırladaq ki, S.Lavrov və Ceyhun Bayramov arasında informasiya təhlükəsizliyinə dair saziş imzalandı. Bu sənədin mahiyyəti tam açıqlanmır. Başqa bir razılaşmaya görə Şərqi Zəngəzur regionundakı sənaye parkında Azərbaycan-Rusiya birgə mərkəzi yaradılacaq.

S.Lavrov səfərin ikinci günü Şəhidlər Xiyabanını ziyarət etdi. Amma rəsmilərin simasındakı könülsüz əhval-ruhiyyə hiss olunurdu. Azərbaycan ictimaiyyəti tərəfindən də bu ziyarətə müsbət reaksiyalar olmadı. Qısacası Lavrovun bu jesti də Rusiya heyətinin gözlədiyi rəğbəti doğurmadı.

Politoloq Fərhad Məmmədov bildirib ki, onun diqqətini danışıqlarda rusiyalı nazirin “dağlıq Qarabağ” deyil, “Qarabağ” termini işlətməsi çəkib: “Bu, Avropa İttifaqının (Aİ) bəyanatında əks olunan terminologiyanın davam etdirilməsi baxımından vacibdir. Görünür, Aİ-nin yanaşması artıq öz rolunu oynayıb. Şübhəsiz ki, beynəlxalq qurumun artan təşəbbüsləri olmasaydı, biz Rusiya vasitəçilik səylərini güclənməsini görməzdik”.

Səfərin ilkin nəticələrinə gəlincə, politoloq bildirir ki, ATƏT-in Minsk qrupunun olmadığını Lavrov da açıq-aydın dedi. Onun sözlərinə görə, bu, erməni tərəfinə və digər həmsədrlərə də başqa variant olmadığı barədə mesajdır: “ABŞ Dövlət Departamenti də bundan nəticə çıxarmalıdır. Çünki Dövlət katibinin köməkçisi xanım Donfrid Ermənistanda “status” və “ABŞ-ın Rusiya ilə Minsk qrupu çərçivəsində əməkdaşlığının mümkün olmasından” danışmışdı. Onun sözügedən bu bəyanatından ABŞ nə qazanıb?!”

F.Məmmədovun sözlərinə görə, Rusiya vasitəçilik fəaliyyətini gücləndirir və prosesə ciddi yanaşır: “Heç kim Ermənistanı üçtərəfli-dördtərəfli formatdan azad etmək fikrində deyil. Vasitəçilər fəaliyyətlərində uğur əldə etmək üçün Azərbaycanın şərtlərini qəbul etməlidirlər. Həm Rusiya, həm də Aİ bu reallığı qəbul edir. Yaxın gələcəkdə biz konkret qərarlar gözləyirik, çünki vaxt məhduddur. Bu, Ermənistan-Azərbaycan arasında digər məsələlərə də aiddir”.

Ekspert bildirir ki, Azərbaycan-Rusiya gündəmində olan problemli mövzu – saytların bloklanması ilə bağlı dəyirmi masaların keçirilməsi qərara alınıb. Onun sözlərinə görə, bu, yeni bir şeydir, problem həll olunmur, amma artıq tərəflər üçün ciddi problem deyil: “Müharibə bitməmiş Azərbaycan resurslarının blokdan çıxarılmasının baş verəcəyini düşünmürəm, lakin bu mövzu problem kimi həll olunub“.

F.Məmmədov hesab edir ki, ikitərəfli gündəliyin mövzularında bəzi mövzular açıqlanmasa da müzakirələr aparılıb: “Əsaslı səbəbə görə, Lavrovun gəlişi günü yeni Laçın yolunun çəkilişindən fotoşəkillər və videolar nümayiş etdirildi. Yolun istifadəyə verilməsi, Rusiya sülhməramlılarının ora köçürülməsi və Azərbaycan ərazisinə daxil olma qaydaları ən vacib məsələlərdir. Burada razılaşmanın alternativi Zəngəzur dəhlizinə giriş qaydaları ilə bağlıdır. Ona görə də, dəhlizin açılması, onun parametrləri Qarabağın erməni əhalisi arasında əsassız illüziyaların formalaşması ilə yanaşı delimitasiya və demarkasiya mövzularına da öz təsirini göstərir. Bu ikili yanaşmaya son qoyulmalıdır.

Daha sonra Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin qalıqlarının sülhməramlıların müvəqqəti yerləşdikləri ərazidən çıxarılması və Qarabağın erməni əhalisinin demilitarizasiyası vacibdir. Yeri gəlmişkən, bu mövzu həm də sərhəd nəzarəti ilə bağlıdır, lakin bu, üçtərəfli Bəyanatın ayrıca bəndi olduğundan, bu istiqamətdə də addımlar atılmalıdır. Burada Rusiyadan siyasi iradə nümayiş etdirmək tələb olunur, indiki şəraitdə bu məsələni sonraya buraxmaq ilk növbədə Rusiyanın öz maraqları üçün təhlükəlidir“.

F.Məmmədov vurğulayır ki, bu mövzular Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində çox önəmlidir, çünki ictimai rəydə qıcıq və gərginlik yaradır: “Əgər Rusiya üçtərəfli-dördtərəfli formatda Ermənistan-Azərbaycan normallaşma prosesindən çıxmaq niyyətindədirsə, o zaman özü qərarlar verməli və Ermənistanı bu formatda qərarlar qəbul etməyə təşviq etməlidir. Azərbaycan tərəfi bu kontekstdə “ehtiyatlı nikbinlik” ifadə edib, yəni proses qısa müddətdə həll olunmasını gözləyir“./AzPolitika.info