Vuçiçlə Sərkisyanı nə birləşdirir – Rusiya nəşri yazır ki, qan iyi...
Serbiyada Aleksandr Vuçiçin prezident postundan istefası və parlament seçkiləri ərəfəsində hakimiyyəti başqa formada qorumaq cəhdi 2018-ci ildə Ermənistanda yaşanan hadisələri xatırladır. Hər iki halda söhbət uzun müddət hakimiyyətin əsas siyasi fiquru olmuş şəxsin prezidentlik müddəti başa çatdıqdan sonra daha güclü icra hakimiyyəti postunda qalmaq cəhdindən gedir. Lakin oxşarlıq yalnız bununla məhdudlaşmır: hər iki siyasi keçidin fonunda küçə etirazları və hakimiyyətə qarşı ciddi ictimai narazılıq da meydana çıxıb.
Musavat.com xəbər verir ki, Aleksandr Vuçiç sentyabrın 27-də prezident vəzifəsindən istefa verib.
Bu qərar oktyabrın 25-də keçiriləcək növbədənkənar parlament seçkiləri ərəfəsində qəbul edilib. Serbiya hökumətinin məlumatına görə, parlament seçkilərinin keçirilməsi barədə qərar hələ sentyabrın 9-da rəsmiləşdirilmişdi. Vuçiçin istefasından sonra onun parlament seçkilərində iştirak edərək siyasi təsirini qorumaq niyyəti gündəmə gəlib. Reuters və AP onun prezidentlikdən getməsini baş nazir postuna keçid planı ilə əlaqələndirir. Serbiyada baş nazir icra hakimiyyətinin əsas fiqurudur və Vuçiç prezidentlik müddətinin konstitusion məhdudiyyətləri fonunda siyasi çəkisini başqa vəzifə vasitəsilə davam etdirmək istəyir. Məhz bu məqam 2018-ci ilin Ermənistanını yada salır.
Serj Sərkisyan iki prezidentlik müddətindən sonra prezident postunu tərk etdi və ölkədə konstitusiya islahatları nəticəsində gücləndirilmiş baş nazir vəzifəsinə keçdi. Ermənistanın 2015-ci il konstitusiya dəyişiklikləri prezidentlik sistemindən parlament idarəçiliyinə keçidi nəzərdə tuturdu. Sərkisyan isə 2018-ci il aprelin 17-də baş nazir seçildi.
Ancaq Sərkisyanın prezidentlikdən baş nazirliyə keçidi cəmiyyətdə hakimiyyətdə qalmaq cəhdi kimi qəbul edildi və kütləvi etirazlara səbəb oldu. Aprelin 13-dən başlayan aksiyalar günbəgün genişləndi. Nəhayət, cəmi bir neçə gün baş nazir vəzifəsində qaldıqdan sonra Sərkisyan aprelin 23-də istefa verdi.
Ermənistan hadisələri genişmiqyaslı küçə qarşıdurmasına çevrilməmişdən əvvəl belə, cəmiyyətlə hakimiyyət arasındakı uçurum artıq dərinləşmişdi. Serbiyada isə Vuçiçin istefası da uzunmüddətli etirazların fonunda baş verir. Serbiyada narazılığın əsas simvollarından biri 2024-cü ilin noyabrında Novi Sad dəmir yolu vağzalında örtüyün çökməsi və 16 nəfərin ölməsi ilə nəticələnən faciə oldu. Hadisədən sonra tələbələrin rəhbərlik etdiyi etirazlar korrupsiya, məsuliyyət və idarəetmə problemləri ilə bağlı tələbləri gündəmə gətirdi. Bu hərəkat sonradan ölkənin müxtəlif şəhərlərinə yayıldı.
Vuçiçlə Sərkisyan arasında əsas oxşarlıq siyasi postların adında deyil, hakimiyyətin davamlılığı probleminin küçənin reaksiyası ilə toqquşmasındadır. Amma mühüm fərq də var. Sərkisyan artıq baş nazir seçildikdən sonra istefa verməyə məcbur olmuşdu. Vuçiç isə hələ baş nazir postunu tutmayıb və qarşıdakı parlament seçkiləri onun siyasi planının reallaşıb-reallaşmayacağını müəyyən edəcək. Buna görə Serbiyanın 2026-cı il prosesi Ermənistanın 2018-ci il hadisələrinin təkrarı deyil, hazırda yalnız müəyyən paralellər yaradan siyasi situasiyadır.